» JACOBS KRUIS KRUID LEVENS GEVAARLIJKE PLANT!
Jacobskruiskruid
De laatste tijd woekert er in Nederland een plant die uiterst gevaarlijk is voor paarden en andere zoogdieren: Het Jacobs-kruiskruid (Senecio Jacobea L.). In het buitenland is dit kruid al lang bekend en de schrik van iedere vee- en paardenhouder, maar in Nederland kwam dit plantje tot voor kort niet op grote schaal voor. Jacobskruiskruid is een zeer gevaarlijke plant; zo gevaarlijk dat in veel landen zelfs een verdelgingsplícht is ingesteld voor grondeigenaren die dit kruid op hun grond hebben staan.

Jacobskruiskruid is een onkruid dat zich razendsnel verspreidt door middel van pluizige zaadjes die door de wind kilometers ver worden meegevoerd. Een volwassen plant produceert 75.000 - 200.000 zaadjes. De plant komt thans in alle streken van Nederland voor.

De plant is enorm giftig voor zoogdieren, inclusief mensen. Het is met name giftig als het wordt ingenomen; alle delen van het kruid bevatten uiterst giftige glycosiden (alkaloiden) welke leiden tot ongeneeslijke leverschade. Volwassen planten dragen 25-50 procent van het gif in de bladeren, de bloemen bevatten tenminste twee keer zoveel als de bladeren.

De meeste dieren mijden de plant, maar het wordt anders wanneer dit gewas terecht komt in hooi- of kuilvoer; de dieren herkennen de plant niet meer en eten het gewoon op. Anders dan de meeste andere giftige planten verliest Jacobskruiskruid zijn giftige werking niet na droging en blijft het dus ook in hooi onverminderd zeer gevaarlijk. Het gif verspreidt zich via de Jacobsplant door het hele hooi.

In de landen waar Jacobskruiskruid voorkomt sterven jaarlijks vele paarden, koeien en ander vee na het eten van hooi- of kuilvoer waarin dit kruid zat. In de landen waar Jacobskruiskruid al langer voorkomt is de plant dan ook sterk gevreesd, zijn de gevaren goed bekend, en geldt vaak zelfs een verdelgingsplicht: Grondeigenaren zijn verplicht om dit onkruid te bestrijden.

In Nederland is dit kruid echter nog vrij onbekend omdat voorheen niet op grote schaal voorkwam. Wie op internet gaat zoeken naar “Jacobskruiskruid” komt nauwelijks verwijzingen naar de gevaren van het kruid tegen, dit in tegenstelling tot de Engelse naam “Ragwort”. Op de meeste Nederlandse websites over paarden- en paardenziekten kom je helaas dus nog steeds niets over het Jacobskruiskruid tegen. De meeste vee- en paardenhouders zijn dan ook niet op de hoogte van de gevaren van dit nieuwe onkruid. Er zijn zelfs onwetende paardenhouders die de plant in hun weide laten staan omdat er zulke schattige bloemetjes aan groeien.
(Jacobskruiskruid was toen wij dit artikel schreven echt nog behoorlijk onbekend en deze alinea is nu al compleet verouderd, bijna iedereen kent de plant nu en er is veel over geschreven.)

Kort samengevat:
Het gif heeft een cumulatieve uitwerking; er is geen “ongevaarlijke hoeveelheid”. Ieder klein hapje telt mee.
Na een cumulatieve consumptie van 3-7% van het lichaamsgewicht sterft het dier een nare dood
In gedroogde vorm wordt het door dieren niet meer herkend en wordt het graag opgegeten
De plant blijft ook in gedroogde vorm (hooi/kuil) onverminderd giftig
De gevolgen openbaren zich over het algemeen pas na enkele jaren
De plant verspreidt zich razendsnel
Het kruid is in Nederland “nieuw”, men kent de gevaren niet

Door diezelfde onwetendheid wordt hooiland niet vooraf gecontroleerd op het voorkomen van Jacobskruiskruid en het eenmaal gemaaide kruid komt terecht in het hooi- of kuilvoer en verricht van daaruit zijn vernietigende werking op de levers van de dieren die dit voer consumeren.

Na welke hoeveelheid sterft het dier?
Het grootste gevaar van Jacobskruiskruid is dat het gif geen incidentele maar cumulatieve werking heeft. Er bestaat geen “maximale veilige hoeveelheid” die een dier binnen kan krijgen zonder ziek te worden; het gif wordt permanent opgeslagen in de lever en brengt daar grote schade aan. Iedere inname, hoe weinig dan ook, wordt opgenomen door de lever en “telt dus mee”. Na inname van een zekere hoeveelheid sterft het dier, of die hoeveelheid tijdens één maaltijd is ingenomen of in kleine porties gedurende 10 jaar maakt niet uit: Als de dodelijke hoeveelheid is bereikt sterft het dier. De dodelijke hoeveelheid is ongeveer 3-7% van het lichaamsgewicht. Jonge dieren ondervinden eerder de kwalijke gevolgen van het kruid dan volwassen dieren. Een tegengif bestaat niet, genezing is onmogelijk.

Omdat veel dieren er enige jaren over doen om een dodelijke hoeveelheid gif te accumuleren zijn er in Nederland tot nu toe nog maar weinig dieren aan overleden. Het feit dat de gevolgen van het gif zich meestal pas na een paar jaar openbaren werkt een snelle bekendwording van de problematiek tegen. Wij vrezen dan ook dat vee- en paardenhouders pas geïnformeerd raken wanneer reeds vele dieren ten dode zijn opgeschreven. Jacobskruiskruid is onder andere giftig voor paarden, pony's, ezels, koeien, varkens, geiten en schapen.

Waar groeit Jacobskruiskruid?
Jacobskruiskruid is een pioniersplant. De plant groeit als een van de eersten op opengewerkte grond en is niet erg kieskeurig ten aanzien van de bodemsamenstelling, hoewel het een voorkeur heeft voor arme, onbemeste grond. Voor de vestiging (kieming) is open grond nodig, bijvoorbeeld door beschadiging van de zode door de intensieve begrazing, vertrapping of door erg ruig maaien. Om de laatste reden komt de plant steeds meer in wegbermen voor.

Een enkele volwassen plant produceert 75.000 - 200.000 zaadjes die ver door de wind worden meegevoerd. De plant maakt verschillende soorten zaadjes: zaadjes die snel ontkiemen en zaadjes die pas na verloop van tijd ontkiemen. De plant kan dus op veel plaatsen groeien en verspreidt zich snel. Bovendien zullen na een grondige verdelging van het Jacobskruiskruid de in de grond liggende "trage zaadjes" in de loop van jaren alsnog ontkiemen en voor terugkeer van de plant zorgen.

Wat precies de reden is waarom de plant de laatste jaren zo in opmars is? Hiervoor circuleren verschillende verklaringen:

De plant zou in 1992 in natuurgebieden bewust zijn uitgezaaid om de Jacobsvlinder een habitat te bieden.
Zaden van de plant zaten in veelgebruikte bloemenzaadmengsels.
Wegbermen worden minder vaak gemaaid waardoor de plant meer kans krijgt om het bloeistadium te bereiken.
Als openbare terreinen gemaaid worden dan wordt er vaak gekozen voor het zogenaamde frezen van de grond, waarbij de grond wordt opengewoeld. Jacobskruiskruid heeft opengewoelde grond nodig om te kunnen ontkiemen en krijgt hiermee dus een voorsprong.


[ terug... ]Omhoog


Maak vrienden


Copyright 2002-2018